Short gaan in aandelen: zo werkt shortselling

1. Wat betekent short gaan in aandelen?

Short gaan betekent een aandeel verkopen dat u niet bezit, om het later goedkoper terug te kopen. Het verschil tussen verkoop- en terugkoopprijs is na aftrek van kosten de winst of, als de koers stijgt, het verlies. In principe keert short gaan in aandelen de regels van een longtrade gewoon om.

Aan de shortkant zijn er nauwelijks langetermijnbeleggers, maar bijna alleen traders met een korte of middellange horizon die koersschommelingen willen benutten.

Op de futuresmarkten is verkopen vanzelfsprekend. Futures zijn oorspronkelijk ontstaan om risico's af te dekken (hedging), en wel in beide richtingen. Een koffiehandelaar weet bijvoorbeeld nooit precies hoe de oogst uitvalt, maar heeft bindende leveringscontracten met vaste prijzen. Om zijn bedrijf op een solide basis te zetten, moet hij long- en shortposities kunnen innemen. Ook wie een aandelenportefeuille voor de lange termijn heeft, kan zich zo tegen koersverliezen beschermen: verliezen in de portefeuille worden dan geheel of gedeeltelijk gecompenseerd door winsten op verkochte indexfutures.

Twee aspecten maken het shorten van aandelen ingewikkelder dan het shorten van futures. Ten eerste gelden voor aandelen bijzondere regels: de aandelen moeten worden geleend, en toezichthouders bepalen of en hoe short mag worden verkocht. Ten tweede stijgen aandelenmarkten door de economische groei op lange termijn doorgaans. Bullmarkten verlopen meestal trager en duren langer, bearmarkten zijn relatief kort, maar dynamisch en kunnen in het uiterste geval uitmonden in een crash.

2. Hoe werkt short gaan in aandelen?

Short gaan in aandelen verloopt voor de trader even eenvoudig als een aankoop: hij kiest het aandeel, voert het aantal in en klikt op de verkoopknop. Verkoopt hij tien aandelen short, dan verschijnt de positie in de portefeuille met een negatief teken, dus als –10. Achter de schermen gebeurt echter meer.

1. Aandelen lenen: De broker moet vóór de verkoop nagaan of de aandelen leenbaar zijn. Hij leent ze zelf bij een bank, een beleggingsmaatschappij of een andere broker.
2. Shortverkoop uitvoeren: De geleende aandelen worden op de markt verkocht. De verkoopopbrengst wordt op de rekening bijgeschreven, maar dient samen met de margin als zekerheid.
3. Positie aanhouden: Zolang de positie openstaat, is een leenvergoeding verschuldigd. Keert de onderneming dividend uit, dan moet de shortverkoper de uitlener een compensatie ter hoogte van het dividend betalen.
4. Indekken: De trader koopt de aandelen terug (indekken). De broker geeft ze terug aan de uitlener, de positie is gesloten.

Bij grote, liquide aandelen is het lenen meestal geen probleem en ligt de leenvergoeding vaak duidelijk onder één procent per jaar. Hoe kleiner en illiquider een aandeel, hoe moeilijker en duurder short verkopen wordt. Vindt de broker niet meteen een uitlener, dan kan de uitvoering vertraging oplopen. Bij zeer kleine fondsen dreigen torenhoge leenvergoedingen die een shortpositie onrendabel maken.

Het lenen zelf verloopt via georganiseerde markten voor effectenlening: brokers geven aan wat ze zoeken, uitleners noemen effecten en vergoeding. Als uitlener treden vooral fondsen en ETF-aanbieders op. Zij behalen met effectenlening een extra rendement dat volgens de jaarverslagen van fondsen in 2022 meestal tussen 0,11 en 0,25% per jaar lag.

Belangrijk voor het verloop: de uitlener kan de aandelen op elk moment terugvragen. Dan moet de broker de shortpositie sluiten, desnoods zonder overleg met de klant en tegen de op dat moment geldende koers (gedwongen indekking of buy-in). Dat gebeurt vooral bij explosieve koersstijgingen of in zeer volatiele markten. Brokers houden dan lijsten bij met moeilijk leenbare aandelen ('hard to borrow'), en sommige fondsen kunnen helemaal niet meer short worden verkocht.

Rekenvoorbeeld: winst- en verliesscenario

Het volgende voorbeeld is fictief en vereenvoudigd (eigen berekening). Een trader verkoopt 100 aandelen short tegen 50 dollar en houdt de positie 30 dagen aan. Aangenomen zijn een leenvergoeding van 1% per jaar, 10 dollar commissie voor in- en uitstap en een zekerheid van 2.500 dollar eigen vermogen (50% van de positiewaarde).

De kosten bestaan uit de leenvergoeding voor 30 dagen (4,11 USD) en de commissies (10 USD).

Het voorbeeld laat de asymmetrie zien: de winst is beperkt tot de verkoopopbrengst, het verlies niet. Bij een koersstijging tot 100 dollar verliest de trader het dubbele van zijn eigen vermogen en moet hij geld bijstorten. Zou het aandeel moeilijk leenbaar zijn en kostte het lenen bijvoorbeeld 30% per jaar, dan bedroeg alleen al de leenvergoeding voor 30 dagen zo'n 123 dollar. Dividendcompensatie en belastingen zijn niet meegerekend.

3. Welke kosten zijn verbonden aan short gaan?

Bij short gaan in aandelen betaalt u naast de gebruikelijke commissies vooral leenvergoedingen, daarnaast de dividendcompensatie en eventueel rente. De hoogte hangt sterk af van het aandeel en van de broker.

Leenvergoedingen kunnen tijdens de looptijd veranderen. Stijgt de vraag naar een aandeel aan de shortkant, dan stijgt ook de vergoeding, soms sprongsgewijs. Juist dat is bij kandidaten voor een squeeze vaak het geval.

Zo vind je eenvoudig interessante aandelen.

4. Hoe groot is het risico van short gaan?

Het verliesrisico van short gaan is theoretisch onbeperkt. Wie een aandeel koopt, kan hoogstens zijn inleg verliezen: gaat een onderneming failliet, dan daalt de koers in het slechtste geval tot nul. Een aandeel kan daarentegen meerdere keren verdubbelen, en een shortverkoper kan daardoor duidelijk meer verliezen dan zijn zekerheid.

Vaak wordt gezegd dat zo'n debacle alleen mogelijk is als de risicocontrole faalt. Dat is te kort door de bocht. Een stop-loss beperkt verliezen alleen zolang de markt doorlopend handelt. Opent een aandeel na een overnamebericht of goede kwartaalcijfers met een koerssprong (gap) ver boven de stop, dan wordt de stoporder pas tegen die duidelijk slechtere koers uitgevoerd. Daar komen gedwongen indekkingen door de broker en stijgende leenvergoedingen bij.

Wat is een short squeeze?

Een short squeeze is een snelle koersstijging die wordt versterkt doordat shortverkopers hun posities moeten indekken. Het typische verloop:

1. Een aandeel geldt fundamenteel als overgewaardeerd, veel marktdeelnemers gaan short. Er zijn weinig kopers, de koers daalt.
2. Onverwacht positief nieuws of plotselinge vraag drijft de koers omhoog.
3. De shortverkopers wachten eerst af, de papieren verliezen groeien. Vaak ontstaat daarnaast een technisch koopsignaal.
4. Shortverkopers moeten zich indekken, omdat stops worden geraakt, margin calls binnenkomen of de uitlener de aandelen terugroept. Hun aankopen drijven de koers verder op.

Een echte short squeeze herkent u eraan dat de koersstijging exponentieel versnelt.

Een spectaculair geval was het aandeel GameStop in januari 2021 (afbeelding 1). De zakelijke vooruitzichten van de onderneming golden als slecht, veel professionele marktdeelnemers waren short, het aandeel short verkochte aandelen was uitzonderlijk hoog. Particuliere beleggers spraken in een onlineforum af om samen te kopen. De koers steeg van minder dan 20 dollar begin januari binnen enkele dagen tot een intraday-top van zo'n 483 dollar (koersen vóór de aandelensplitsing van 2022). Afzonderlijke shortverkopers leden miljardenverliezen. Of er sprake was van marktmanipulatie, was omstreden. Een rapport van de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC concludeerde later dat vooral de aankopen van beleggers de stijging aandreven en dat indekkingsaankopen slechts een kleiner deel uitmaakten.

Het meest populaire rapport: De aandelen die wij (niet) kopen.

5. Welke regels gelden voor short gaan in de EU?

In de EU regelt de shortselling-verordening (Verordening (EU) nr. 236/2012) sinds 1 november 2012 het short verkopen van aandelen. Ze geldt in alle lidstaten en voor alle marktdeelnemers, dus ook voor particuliere beleggers, en voor aandelen die tot de handel op een handelsplatform in de EU zijn toegelaten. De kernpunten:

• Verbod op ongedekt short verkopen: Een shortverkoop is alleen toegestaan als de verkoper de aandelen heeft geleend, een leenovereenkomst heeft gesloten of er een afspraak bestaat dat de aandelen tijdig voor de afwikkeling beschikbaar zijn (zogeheten locate-afspraak).
• Meldplicht: Netto shortposities vanaf 0,1% van het geplaatste aandelenkapitaal moeten worden gemeld bij de bevoegde nationale toezichthouder, in Nederland de AFM, in België de FSMA. Oorspronkelijk lag deze drempel op 0,2%, sinds januari 2022 geldt blijvend 0,1%. Elke verdere verandering met 0,1 procentpunt moet eveneens worden gemeld.
• Openbaarmaking: Vanaf 0,5% van het aandelenkapitaal worden posities met de naam van de houder openbaar gemaakt, in Nederland in het openbare register van de AFM, in België bij de FSMA.
• Bevoegdheid tot verboden: Nationale toezichthouders en in uitzonderlijke gevallen de ESMA kunnen short verkopen tijdelijk beperken of verbieden, bijvoorbeeld na sterke koersdalingen.

Netto shortposities omvatten niet alleen short verkochte aandelen, maar ook economisch gelijkwaardige shortposities via derivaten zoals futures, opties of CFD's.

Of particuliere beleggers aandelen rechtstreeks short kunnen verkopen, hangt af van de broker. Veel banken bieden dat niet aan. Waar het wel wordt aangeboden, gebeurt het via een marginrekening. De broker toetst daarbij volgens de MiFID II-regels of de klant voldoende kennis en ervaring met het product heeft (passendheidstoets).

Shortselling-verboden in crises: een overzicht

In financiële crises hebben toezichthouders short verkopen meermaals tijdelijk verboden. De belangrijkste voorbeelden:

Het Wirecard-verbod laat zien dat een verbod geen oordeel over de shortverkopers is. De onderneming vroeg in juni 2020 insolventie aan, de kritiek van de shortverkopers bleek achteraf méér dan terecht.

6. Welke shortselling-regels gelden in de VS?

In de VS bepaalt de beurstoezichthouder SEC of en hoe short mag worden verkocht. Voor traders die via een Amerikaanse broker op Amerikaanse beurzen handelen, zijn drie regels belangrijk.

1. Uptickregel en Rule 201: Van 1938 tot 2007 gold op de NYSE de uptickregel. Een shortverkoop was alleen toegestaan als de laatste koers hoger was dan de vorige (uptick) of even hoog, als daarvoor een uptick lag (zero-plus-tick). Voorbeeld: waren de laatste koersen 29,50, 30,00 en 29,50 dollar, dan was een shortverkoop niet toegestaan, omdat de laatste trade een downtick was. De Nasdaq voerde in 1994 een eigen regel in die zich op de biedkoers (bid) baseerde. De SEC schafte beide regels in 2007 af. Sinds 2010 geldt de alternatieve uptickregel (Rule 201): daalt een aandeel op een dag met minstens 10% ten opzichte van de slotkoers van de vorige dag, dan zijn shortverkopen voor de rest van de dag en de volgende dag alleen nog toegestaan tegen een prijs boven de op dat moment beste biedkoers. Zo moeten beleggers longposities kunnen verlaten voordat shortverkopers de koers verder drukken.

2. Leenbaarheid en margin: Ook in de VS moet de broker het aandeel vóór de shortverkoop lokaliseren. Shortverkopen zijn alleen mogelijk via een marginrekening. Volgens de regels van de Amerikaanse centrale bank (Regulation T) bedraagt de initiële zekerheid 150% van de positiewaarde, dus de verkoopopbrengst plus 50% eigen vermogen. De minimale zekerheid (maintenance margin) ligt volgens de FINRA-regels voor de meeste aandelen op 30%. Brokers mogen hogere percentages vragen.

3. Pattern-day-traderregel: De Amerikaanse zelfregulerende organisatie FINRA, die onder toezicht van de SEC staat, definieert in Rule 4210 de 'pattern day trader'. Als zodanig geldt wie in een marginrekening binnen vijf werkdagen minstens vier daytrades uitvoert, mits die meer dan 6% van alle trades van de rekening in die periode uitmaken. Een daytrade is het kopen en verkopen van hetzelfde effect op dezelfde dag. Pattern day traders hebben minstens 25.000 dollar rekeningtegoed nodig, niet noodzakelijk in dollars. De regel geldt voor rekeningen bij Amerikaanse brokers en betreft aandelen en aandelenopties, maar niet futuresrekeningen. Wie via een Europese broker handelt, valt onder de regels van zijn broker. FINRA heeft een wijziging van de regel voorgesteld; controleer zo nodig de actuele stand.

Voor futures gelden deze aandelenregels niet. Futures kennen geen uptickregel en hoeven niet te worden geleend. Een verkoop opent gewoon een shortpositie.

7. Hoe kunt u short gaan zonder aandelen short te verkopen?

Particuliere beleggers gebruiken vaak derivaten om op dalende koersen in te spelen, in plaats van aandelen rechtstreeks short te verkopen. Elk alternatief heeft een eigen kans-risicoprofiel.

Futures zijn voor veel traders de meest directe weg naar de shortkant, bijvoorbeeld via indexfutures. Verkopen is even eenvoudig als kopen, er zijn geen leenvergoeding en geen dividendcompensatie. Daar staat tegenover dat de hefboom in beide richtingen werkt en dat verliezen de gestorte margin kunnen overtreffen. Meer over contracten, margin en handelstijden vindt u op de pagina over futures traden bij WH SelfInvest.

Putopties beperken het risico van de koper tot de betaalde premie. Ze verliezen echter elke dag aan tijdswaarde, en een verkeerde inschatting van richting of timing kan leiden tot het volledige verlies van de premie. Lees meer op beleggen in opties bij WH SelfInvest.

8. Waarom loont een blik op bearmarkten?

Bearmarkten komen minder vaak voor dan bullmarkten, maar zijn korter en dynamischer. Historisch duurden bearmarkten in de Dow Jones meestal tussen één en vier jaar, en in die fasen waren er vaak verrassend sterke koersverliezen. Sinds 1900 domineerden decennialang bullmarkten. Veel beurshandelaren hebben in hun loopbaan nooit een echte bearmarkt meegemaakt en worden door de omslag verrast, omdat ze niet flexibel omschakelen.

Op het moment van de eerste publicatie (medio 2022) kwam daar een bijzondere factor bij. De centrale banken hadden de beleidsrente jarenlang dicht bij nul gehouden. De goedkope kredieten zorgden voor veel liquiditeit en verlengden de opwaartse trend van de aandelenmarkten. In 2022 begonnen de centrale banken wegens de hoge inflatie de rente fors te verhogen. Daarmee werd liquiditeit aan de markten onttrokken, een belangrijke voorwaarde voor een bearmarkt.

Afbeelding 2 vergelijkt zeven Amerikaanse bearmarkten sinds 1929. Ze hebben geen identiek verloop en duren verschillend lang. Gemeenschappelijk is een bovengemiddelde volatiliteit. Voor traders betekent dat: de shortkant biedt in bearmarkten kansen, maar vraagt door de heftige tegenbewegingen om consequente risicocontrole.

9. Wanneer begint een neerwaartse trend?

Een neerwaartse trend begint technisch pas als na een ABC-correctie ook de bodem van golf C wordt doorbroken. Bij shortselling gelden in wezen dezelfde principes als bij longtrades. Neerwaartse koersgolven zijn vaak zeer dynamisch. Meestal is het verstandig af te wachten tot een duidelijke neerwaartse trend te herkennen is en die dan te volgen. De kernvraag luidt daarom: hoe verschilt een neerwaartse trend van een normale correctie?

Niet elke neerwaartse beweging is een neerwaartse trend. Een neerwaartse trend vormt met elke neerwaartse golf nieuwe bodems, en de korte herstelbewegingen zijn niet sterk genoeg om de vorige top te overwinnen. De relatieve toppen liggen dus steeds lager.

Elke correctie bestaat minstens uit een driedelig ABC-patroon, in de praktijk vaak uit meerdere achter elkaar. Golf A loopt omlaag, golf B kortstondig omhoog en golf C weer omlaag. Of daaruit een neerwaartse trend ontstaat, valt niet altijd te voorspellen. Doorbreekt golf C de bodem van golf A, dan is dat nog geen trendstart. Het zou om het einde van de correctie kunnen gaan, waarna de markt nieuwe bullish kracht vindt. Pas als ook de bodem van golf C na een verder herstel wordt doorbroken, is de neerwaartse trend bevestigd (afbeelding 3).

Elliott-golfanalisten zien het vergelijkbaar: wordt de bodem van golf c dynamisch doorbroken, dan tellen ze dat niet meer als correctie, maar als vijfdelige neerwaartse impuls met de golven 1 tot en met 5. De neerwaartse golven 1, 3 en 5 bestaan daarbij elk uit vijf subgolven.

10. Hoe onderscheidt de Dow-theorie trends?

De Dow-theorie onderscheidt drie trendniveaus: de primaire, de secundaire en de tertiaire trend. Onder een trend verstaat men een koersbeweging die over een langere periode in dezelfde richting verloopt. Een opwaartse trend kenmerkt zich door hogere toppen en hogere bodems, een neerwaartse trend door lagere toppen en lagere bodems. Charles Dow definieerde bovendien een zijwaartse trend met nagenoeg even hoge toppen en even lage bodems.

• Primaire trend: de belangrijkste trend op lange termijn, meestal een jaar of langer. Hij domineert en beïnvloedt alle onderliggende trends. Traders zouden alleen kortstondig tegen hem in moeten handelen.
• Secundaire trend: een tegenbeweging op middellange termijn ten opzichte van de primaire trend, dus een correctie van enkele weken tot maanden.
• Tertiaire trend: een kortetermijnbeweging op een kleiner tijdsniveau. De volatiliteit schommelt sterker, de koersen gaan over in willekeurige marktruis. De tertiaire trend kan de primaire trend niet breken.

Een trend kunt u op elk tijdsniveau volgen, zowel bij daytrading als bij swingtrading. Eerst moet de trend wel duidelijk zijn vastgesteld. Daarvoor zijn er indicatoren die een trend kwalitatief beoordelen.

11. Hoe helpt het ADX-DMI-systeem bij short gaan?

Het ADX-DMI-systeem van J. Welles Wilder laat zien of een markt in een trend of in een zijwaartse beweging zit en welke richting domineert. Het is een van de bekendste trendsystemen en berust op de vergelijking van de koersbereiken van twee opeenvolgende perioden. Het systeem bestaat uit drie lijnen:

• +DM (in veel programma's +DI): indicator voor de opwaartse beweging
• –DM (in veel programma's –DI): indicator voor de neerwaartse beweging
• ADX: indicator voor de trendsterkte

De standaardinstelling bedraagt voor alle drie de lijnen 14 perioden (afbeelding 5). Ligt +DM boven –DM, dan domineren de opwaartse bewegingen, omgekeerd de neerwaartse. Of er een bruikbare trend is, blijkt uit de hoogte van de DM-lijnen en de ADX. Als ruwe richtlijn gelden waarden tussen 20 en 25. Liggen bijvoorbeeld –DM en ADX boven 25, dan stijgt de kans op een bruikbare neerwaartse trend.

Het kruisen van +DM en –DM geldt als fundamenteel handelssignaal. Kruist +DM de –DM-lijn van onder naar boven, dan ontstaat een bullish signaal. Een bearish signaal ontstaat als –DM de +DM-lijn van onder naar boven kruist. Bedraagt de afstand tussen beide lijnen meer dan 30 punten, dan is de markt op korte termijn oververhit. Ligt –DM dan boven, dan kunnen de beren op korte termijn moe worden. De trend kan na een pauze echter op elk moment doorlopen.

Voor de trendrijpheid is de ADX bepalend. Een gezonde trend toont ADX-waarden tussen 20 en 40: hij start bij een ADX boven 20 en kan zonder grote problemen 40 bereiken. Boven 40 is de trend oververhit en heeft hij binnenkort een adempauze nodig. In de praktijk beschrijft de ADX eerder de trendvolatiliteit: hoe hoger hij stijgt, hoe beweeglijker de heersende trend.

Voor trendhandel aan de shortkant zijn de volgende regels af te leiden:

• Zet trendvolgende systemen alleen in bij fondsen met een hoge ADX. De ADX is goed bruikbaar als trendfilter bij de voorselectie.
• Gebruik het kruisen van +DM en –DM als signaal om posities in de trendrichting te openen of te sluiten.
• Bepaal de stop aan de hand van de kaars waarop +DM en –DM elkaar kruisen. Start een neerwaartse trend, dan snijdt –DM de +DM-lijn van onder naar boven. De top van die kaars is geschikt als stop-loss voor de shortpositie, vooral als –DM steil stijgt.
• Kruist de ADX beide DM-lijnen van onder naar boven en draait hij dan, dan wijst dat op zwakte van de trendbeweging. Een dalende ADX toont tekortkomingen in de trenddynamiek.
• Loopt de ADX boven beide DM-lijnen, dan geldt de trend als gezond. Waarden boven 40 wijzen op oververhitting.
• Wees voorzichtig als de ADX onder de DM-lijnen loopt: de kans op valse signalen is dan groter. Voer geen trendsignalen uit als de ADX onder 20 noteert.

Ook met deze regels blijven valse signalen en verliestrades onvermijdelijk. Een stop boven de top van de kaars kan bij een koerssprong duidelijk slechter worden uitgevoerd.

Een Multi-Markt rekening openen

12. Hoe werken shortselling en shortverboden op de markt?

Short verkopen draagt volgens de overheersende stand van het onderzoek bij aan de liquiditeit en aan een efficiënte prijsvorming. Verboden verslechteren daarentegen de marktkwaliteit. Toch waren shortverkopers bij het publiek nooit populair.

Short verkopen bestaat sinds het begin van de 17e eeuw, toen in Amsterdam de georganiseerde effectenhandel begon. In het begin van de 20e eeuw werd shortselling in de VS populair, speculanten als Jesse Livermore en Bernard Baruch werden er legendarisch mee. Omdat short verkopen nauwelijks gereguleerd was, kwam het ook in diskrediet. Georganiseerde speculanten, de 'bear raiders', drukten gericht de koersen van geselecteerde aandelen en kochten later goedkoop terug, deels gesteund door misleidende persberichten.

Vóór de crash van 1929 hadden veel beleggers aandelen op krediet gekocht, met de aandelen zelf als onderpand. Daalden de koersen, dan moesten aandelen gedwongen worden verkocht, wat extra verkoopdruk veroorzaakte. De bear raiders werd daarom verweten de crash te hebben veroorzaakt. De onderzoeken van de Amerikaanse Senaat vonden in afzonderlijke gevallen aanzienlijke manipulaties, maar geen bewijs dat shortverkopers de crash hadden veroorzaakt. Ze leidden tot de effectenwet van 1933 en tot de Securities Exchange Act van 1934, waarmee de SEC als effectentoezichthouder werd opgericht. Haar eerste voorzitter was ironisch genoeg Joseph P. Kennedy, van wie werd gezegd dat hij zelf als bear raider actief was geweest. Ook na de crash van 1987 werden shortverkopers beschuldigd, zonder dat onderzoeken een verband aantoonden.

In de financiële crisis van 2008 hield de politiek shortverkopers medeverantwoordelijk voor de koersval van zakenbanken als Bear Stearns en Lehman Brothers. Het financiële marktonderzoek ziet dat genuanceerder. Het beoordeelt markten vooral op liquiditeit en prijsvorming, gemeten bijvoorbeeld aan het verschil tussen bied- en laatkoers (spread). Hoe kleiner de spread, hoe efficiënter de prijsvorming. Een studie van Alessandro Beber en Marco Pagano (2013) naar de verboden van 2008 en 2009 in 30 landen liet zien dat de verboden de liquiditeit verminderden en de spreads duidelijk verhoogden, vooral bij aandelen zonder beursverhandelde opties. Ekkehart Boehmer, Charles Jones en Xiaoyan Zhang (2013) kwamen voor het Amerikaanse verbod van 2008 tot een vergelijkbaar resultaat: de marktkwaliteit van de betrokken aandelen verslechterde merkbaar.

Shortverkopers brengen bovendien negatieve informatie in de koersen tot uitdrukking en gaan speculatieve zeepbellen tegen. In neerwaartse trends behoren ze tot de eerste kopers, wanneer ze hun posities indekken. Onbetwist is echter ook dat misbruik in de vorm van ongedekt short verkopen marktverstoringen kan veroorzaken.

Conclusie

Short gaan in aandelen hoort bij de normale beurshandel en verloopt met duidelijke regels eerlijk. Het maakt het mogelijk om op dalende koersen in te spelen en portefeuilles af te dekken. Tegelijk is het veeleisender dan een longtrade: de aandelen moeten worden geleend, leenvergoedingen en dividendcompensatie kosten geld, en de uitlener kan de aandelen op elk moment terugvragen. Het verliesrisico is theoretisch onbeperkt, een short squeeze kan verliezen binnen enkele dagen vermenigvuldigen.

Wie short wil gaan, moet de trend zorgvuldig bepalen, bijvoorbeeld met het ABC-patroon, de Dow-theorie en ADX-DMI, elke positie met een stop beveiligen en de positiegrootte zo kiezen dat ook een koerssprong te dragen blijft. Alternatieven zoals futures of putopties vermijden het lenen van aandelen, maar hebben eigen risico's.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Mogen particuliere beleggers aandelen short verkopen?

Ja, in de EU mogen particuliere beleggers aandelen in principe short verkopen, zolang de shortverkoop gedekt is. De aandelen moeten dus geleend zijn of het lenen moet zijn veiliggesteld. Of u aandelen rechtstreeks short kunt verkopen, hangt echter af van de broker, want veel banken bieden dat particuliere klanten niet aan. Als alternatief gebruiken veel beleggers futures, putopties of andere derivaten.

Wat is ongedekt short verkopen?

Ongedekt short verkopen is het verkopen van aandelen die de verkoper niet bezit, niet heeft geleend en ook niet zeker heeft gereserveerd. In de EU is dat bij aandelen sinds november 2012 verboden. Bij gedekt short verkopen is het lenen daarentegen vóór of bij de uitvoering veiliggesteld. Het verbod moet voorkomen dat er meer aandelen worden verkocht dan er voor levering beschikbaar zijn.

Hoe lang kunt u een aandeel short aanhouden?

Een shortpositie kan in principe zo lang worden aangehouden als het aandeel leenbaar blijft en de zekerheid toereikend is. Een vaste termijn bestaat niet. Wel is dagelijks een leenvergoeding verschuldigd, moeten dividenden worden gecompenseerd en kan de uitlener de aandelen op elk moment terugroepen. Een lange looptijd is daarom duur en brengt het risico van een gedwongen indekking mee.

Waar ziet u welke aandelen short verkocht zijn?

In de EU worden netto shortposities vanaf 0,5% van het aandelenkapitaal openbaar gemaakt door de nationale toezichthouder, in Nederland in het register van de AFM en in België bij de FSMA, met de naam van de houder, de omvang en de datum. Kleinere posities vanaf 0,1% worden alleen gemeld en niet gepubliceerd. De openbare gegevens tonen dus alleen grote posities en geven de totale shortinteresse in een aandeel niet volledig weer.

Wat gebeurt er bij een dividend tijdens een shortpositie?

Bij een dividenduitkering moet de shortverkoper de uitlener een compensatie ter hoogte van het dividend betalen. De uitlener moet economisch zo worden gesteld alsof hij het aandeel nooit had uitgeleend. Omdat de koers op de ex-dividenddatum meestal met ongeveer het dividend daalt, valt dat voor de shortverkoper rekenkundig vaak grotendeels tegen elkaar weg. De fiscale behandeling hangt af van uw woonland; dit is geen belastingadvies.

Is short gaan met futures eenvoudiger dan met aandelen?

Technisch gezien wel: bij futures opent een verkoop direct een shortpositie, zonder lenen, leenvergoeding of uptickregel. Daar staat tegenover dat futures met hefboom en margin werken. Winsten en verliezen worden dagelijks verrekend, en verliezen kunnen de inleg overtreffen. Futures zijn daarom vooral geschikt voor ervaren traders met een duidelijke risicocontrole.

Waaraan herkent u een mogelijke short squeeze?

Aanwijzingen voor een verhoogd squeezerisico zijn een hoog aandeel short verkochte aandelen, stijgende leenvergoedingen, geringe liquiditeit en een aandeel dat moeilijk leenbaar is. Komt daar positief nieuws of sterke vraag bij, dan kunnen indekkingsaankopen de stijging versnellen. Een zekere indicator bestaat niet. Shortverkopers beperken het risico met kleinere posities en stops, die bij koerssprongen echter kunnen falen.

Dit artikel verscheen eerst in TRADERS´ Magazin, uitgave 06/2022, en werd voor publicatie bewerkt, ingekort, inhoudelijk geactualiseerd (EU-shortselling-verordening, Amerikaanse regels), aangevuld met een rekenvoorbeeld met verliesscenario en vertaald.